Czy można palić papierosy w piwnicy? Przepisy i regulamin

Na pytanie, czy można palić papierosy w piwnicy bloku, odpowiedź brzmi: ustawa antytytoniowa tego wprost nie zabrania, bo piwnica budynku mieszkalnego nie jest miejscem publicznym, ale zakaz może wprowadzić regulamin wspólnoty lub spółdzielni. Niezależnie od regulaminu przepisy przeciwpożarowe zabraniają palenia wszędzie tam, gdzie żar może zapalić zgromadzone materiały. W piwnicy własnego domu jednorodzinnego zasady ustala właściciel, ale warunek pożarowy obowiązuje również jego.

• Czy można palić papierosy w piwnicy bloku według ustawy antytytoniowej?
• Kiedy palenie w piwnicy zakazuje regulamin wspólnoty lub spółdzielni?
• Co mówią przepisy przeciwpożarowe o paleniu papierosów w piwnicy?
• Czy dym papierosowy z piwnicy szkodzi sąsiadom?
• Jak zgłosić sąsiada, który pali papierosy w piwnicy?
• Piwnica w bloku, w domu i w wynajmowanym lokalu: co obowiązuje?

Czy można palić papierosy w piwnicy bloku według ustawy antytytoniowej?

Ustawa z 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych nie wymienia piwnicy budynku mieszkalnego wśród miejsc objętych zakazem palenia. Ustawowy zakaz w zwykłej piwnicy bloku więc nie działa, a o tym, czy wolno tam zapalić, decydują regulamin budynku i przepisy przeciwpożarowe.

Art. 5 ust. 1 ustawy obejmuje m.in. placówki ochrony zdrowia, szkoły i uczelnie, pomieszczenia zakładów pracy, lokale gastronomiczne, transport publiczny i przystanki, obiekty sportowe oraz miejsca zabaw dla dzieci. Ten wykaz miejsc objętych zakazem palenia kończy się ogólną kategorią „inne pomieszczenia dostępne do użytku publicznego” i to ona budzi spory w blokach.

Ministerstwo Zdrowia stoi na stanowisku, że budynku mieszkalnego nie należy uznawać za takie pomieszczenie tylko dlatego, że wchodzą do niego mieszkańcy i ich goście, co opisuje analiza zakazu palenia w bloku. Stanowisko dotyczy domu mieszkalnego jako całości, więc obejmuje także korytarze piwniczne i komórki lokatorskie: korzystają z nich lokatorzy, a nie ogół ludzi.

Grzywna do 500 zł z art. 13 ust. 2 ustawy grozi za palenie wbrew art. 5. Skoro zwykła piwnica bloku nie mieści się w tym przepisie, mandat wyłącznie na podstawie ustawy antytytoniowej jest tam mało prawdopodobny. Inaczej wygląda piwnica zakładu pracy albo obiektu wymienionego w ustawie, np. szkoły czy przychodni: tam ustawowy zakaz obowiązuje.

Skąd biorą się sprzeczne odpowiedzi o paleniu w piwnicy

Rozbieżności wynikają z nieprecyzyjnej ostatniej pozycji katalogu z art. 5, która nie definiuje, co oznacza dostęp publiczny. W 2011 r., krótko po nowelizacji obowiązującej od listopada 2010 r., rzecznik krakowskiej straży miejskiej mówił, że klatki schodowe teoretycznie można zaliczyć do tej kategorii, choć strażnicy zwykle poprzestają na pouczeniu. Tak relacjonowała to relacja z Krakowa z 2011 r.

Późniejsze stanowisko Ministerstwa Zdrowia idzie w przeciwną stronę i na nie powołują się aktualne omówienia prawne. Część tekstów w sieci twierdzi, że w piwnicy bloku obowiązuje bezwzględny ustawowy zakaz z wysokimi karami, ale nie ma to oparcia ani w treści art. 5, ani w stanowisku resortu. Ostatecznie konkretną sprawę ocenia sąd, dlatego w poważnym sporze sąsiedzkim opłaca się konsultacja z prawnikiem.

Czy ustawowy zakaz palenia w piwnicach bloków zostanie wprowadzony?

W listopadzie 2023 r. Ministerstwo Zdrowia odrzuciło pomysł zakazu palenia na balkonach, w piwnicach i na klatkach schodowych domów wielorodzinnych, uznając go za nadmierną ingerencję w życie prywatne mieszkańców. Informację tę przytacza tekst o paleniu na klatce schodowej. Zwolennicy zmian wskazują na Litwę, gdzie zakaz objął klatki schodowe prywatnych budynków, a nawet balkony.

Kolejna petycja do Ministerstwa Zdrowia o zakaz palenia w budynkach wielorodzinnych nie żąda już zakazu ustawowego, tylko zobowiązania spółdzielni i wspólnot do wpisania zakazu palenia do regulaminów, gdy sprzeciwi się choćby jeden mieszkaniec. Zakaz miałby obejmować okna, loggie i piwnice, także e-papierosy, a zarządcy mieliby montować czujniki dymu. W chwili opisania petycji resort nie zajął stanowiska, więc przed powołaniem się na nowe przepisy sprawdź aktualny tekst ustawy.

Kiedy palenie w piwnicy zakazuje regulamin wspólnoty lub spółdzielni?

Palenie w piwnicy bloku jest zakazane, gdy przewiduje to uchwała wspólnoty, regulamin porządku domowego albo inne zasady obowiązujące w budynku. Wspólnota mieszkaniowa może uchwalić zakaz palenia w częściach wspólnych, takich jak klatki schodowe, windy i piwnice, co przypomina poradnik spółdzielni mieszkaniowej o dymie tytoniowym w bloku.

Wewnętrzny zakaz może też wynikać z regulacji spółdzielni, umowy najmu albo zasad obowiązujących w zasobach TBS i SIM. Wiąże on mieszkańców, ale jego złamanie nie jest automatycznie wykroczeniem z ustawy antytytoniowej. Brakuje także podstawy prawnej, by taki zakaz egzekwowała straż miejska.

Regulamin jest więc przede wszystkim narzędziem zarządcy i dowodem w sporze. Przy uporczywym zadymianiu sąsiedzi mogą dochodzić roszczeń cywilnych w sądzie, a wobec lokatora w poważnych przypadkach możliwe są działania przewidziane w ustawie o ochronie praw lokatorów.

Jak sprawdzić, czy regulamin obejmuje piwnicę

• Poproś zarządcę o aktualny regulamin porządku domowego i uchwały dotyczące części wspólnych.
• Szukaj zapisów o piwnicach, korytarzach piwnicznych i częściach wspólnych budynku, a nie tylko o klatce schodowej.
• Sprawdź, czy zakaz dotyczy „palenia tytoniu”, czy szerzej wszelkich wyrobów do palenia, w tym e-papierosów.
• Gdy zapisu brakuje, złóż do zarządu wniosek o podjęcie uchwały wprowadzającej zakaz palenia w piwnicach.

Komórka lokatorska: część wspólna czy prywatna?

Status komórki lokatorskiej wynika z aktu notarialnego i księgi wieczystej lokalu: może być częścią wspólną oddaną do używania albo przynależnością do mieszkania. Od tego zależy, czy regulamin dotyczący części wspólnych obejmuje Twoją komórkę. Status nie zmienia natomiast oceny według ustawy antytytoniowej ani przepisów przeciwpożarowych. Jeśli piwnicy w ogóle nie ma w dokumentach, sprawdź, co oznacza brak piwnicy w księdze wieczystej.

E-papierosy i podgrzewacze tytoniu w piwnicy

O e-papierosie w piwnicy bloku rozstrzyga w praktyce brzmienie regulaminu. Zakaz sformułowany jako „palenie tytoniu” nie musi jednoznacznie obejmować urządzeń, w których tytoń się nie spala. Wspólnota, która chce objąć zakazem także e-papierosy i podgrzewacze, powinna zapisać to wprost; tego samego domagają się autorzy petycji do Ministerstwa Zdrowia.

Co mówią przepisy przeciwpożarowe o paleniu papierosów w piwnicy?

Przepisy przeciwpożarowe zabraniają palenia tytoniu w budynkach wtedy, gdy może ono spowodować pożar, czyli zainicjować zapłon materiałów niebezpiecznych pożarowo. Wynika to z § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2023 r. poz. 822), a złamanie tej zasady jest wykroczeniem, co przypomina wyjaśnienie Komendy Głównej PSP.

Komenda opisała ten przepis na przykładzie balkonu, ale rozporządzenie dotyczy obiektów i terenów przyległych, więc ta sama reguła obejmuje piwnicę. Piwnica jest przy tym miejscem trudniejszym niż balkon: to zamknięte pomieszczenie z rzeczami mieszkańców, w którym zwykle nikt nie przebywa, więc tlący się niedopałek może długo pozostać niezauważony.

Pożar w piwnicy budynku wielorodzinnego zagraża zdrowiu i życiu mieszkańców całego budynku, dlatego żar, popiół i niedopałki nie powinny trafiać w pobliże żadnych składowanych rzeczy.

Jakie materiały w piwnicy zwiększają ryzyko pożaru

W piwnicach nie wolno przechowywać materiałów niebezpiecznych pożarowo, co wylicza komunikat Komendy Powiatowej PSP w Gnieźnie. Chodzi m.in. o gazy palne, np. propan-butan i acetylen, ciecze palne, takie jak benzyna, rozpuszczalniki, alkohole czy nafta, a także materiały wybuchowe i pirotechnikę. Butli na gazy palne nie wolno trzymać w piwnicy w żadnym stanie: pełnych, częściowo opróżnionych ani pustych.

Na korytarzach piwnicznych, które są drogami komunikacji ogólnej, nie wolno składować materiałów palnych. Za przestrzeganie tych zasad odpowiada właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu, a nieznajomość przepisów nie zwalnia z odpowiedzialności. Zarządcom zaleca się okresowe przeglądy stanu ochrony przeciwpożarowej, np. raz w roku. Jeśli trzymasz w piwnicy sprzęt z paliwem, sprawdź też, czy można trzymać kosiarkę w piwnicy.

Czy dym papierosowy z piwnicy szkodzi sąsiadom?

Tak, dym tytoniowy zawiera setki substancji szkodliwych i rakotwórczych, a u dzieci, osób starszych i alergików może powodować bóle głowy, duszności oraz nasilać astmę. Dym z piwnicy nie zostaje na dole: przenika na klatkę schodową i przez nieszczelne drzwi do mieszkań.

W wielu blokach wentylacja jest wspólna dla kilku lokali i nie zawsze nadaje się do usuwania dymu, więc zamiast go odprowadzać, potrafi rozprowadzać go po budynku. Sam zapach nie mówi, ile szkodliwych substancji dociera do mieszkania, ale oznacza, że mieszkańcy mają z dymem kontakt. Gdy powietrze w piwnicy stoi, zarządca może poprawić jego wymianę; o doborze urządzenia piszemy w tekście jaki wentylator do piwnicy.

Uciążliwość dymu ma też wymiar prawny. Art. 144 Kodeksu cywilnego nakazuje właścicielowi powstrzymywać się od działań zakłócających korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę. To podstawa roszczeń sąsiedzkich niezależna od ustawy antytytoniowej i od regulaminu budynku.

Jak zgłosić sąsiada, który pali papierosy w piwnicy?

Sąsiada palącego w piwnicy bloku zgłoś najpierw zarządcy budynku, pisemnie, i dokumentuj każde powtórzenie. To zarządca egzekwuje regulamin i odpowiada za przestrzeganie przepisów przeciwpożarowych, a policja i straż miejska mają w zwykłej piwnicy bloku ograniczone możliwości.

1. Porozmawiaj z sąsiadem. Mów o konkretach: zapachu w mieszkaniu, objawach u dziecka, rzeczach palnych obok. Wiele takich sporów da się rozwiązać spokojnie.
2. Sprawdź regulamin i uchwały. Ustal, czy zakaz palenia obejmuje piwnice i korytarze piwniczne.
3. Napisz do zarządcy. Podaj daty, godziny i miejsce palenia. Jeśli obok stoją materiały palne, wskaż zagrożenie pożarowe. Zachowaj kopię pisma.
4. Zbieraj dowody. Notuj daty, proś sąsiadów o potwierdzenie, przechowuj korespondencję z zarządcą; zaświadczenie lekarskie o zaostrzeniu objawów wzmacnia sprawę.
5. Reaguj na zagrożenie pożarowe. Palenie przy materiałach palnych narusza przepisy przeciwpożarowe; gdy czujesz spaleniznę lub widzisz dym, wezwij straż pożarną.
6. Rozważ drogę sądową. Przy uporczywym zadymianiu pozostaje powództwo cywilne, np. na podstawie art. 144 Kodeksu cywilnego; wobec lokatora właściciel lub zarządca może sięgnąć po ustawę o ochronie praw lokatorów.

Wezwanie policji lub straży miejskiej przynosi mandat tylko wtedy, gdy palenie narusza art. 5 ustawy antytytoniowej. W zwykłej piwnicy bloku taka podstawa zwykle nie istnieje, a zakazu z regulaminu straż miejska nie egzekwuje, więc interwencja często kończy się pouczeniem.

Piwnica w bloku, w domu i w wynajmowanym lokalu: co obowiązuje?

To, czy w danej piwnicy wolno palić, zależy od trzech rzeczy: czy miejsce jest objęte ustawą, czy obowiązuje regulamin albo umowa i czy w pobliżu są materiały palne. Tabela zestawia typowe sytuacje.

Z tego zestawienia wynika prosta reguła decyzyjna:

• Jeśli piwnica należy do budynku mieszkalnego, a regulamin milczy: ustawa nie zabrania palenia, ale nie wolno palić tam, gdzie żar może zapalić rzeczy, a sąsiedzi mogą powołać się na art. 144 Kodeksu cywilnego.
• Jeśli uchwała lub regulamin zakazuje palenia w częściach wspólnych: nie pal w korytarzu piwnicznym; w komórce lokatorskiej sprawdź jej status i brzmienie zakazu.
• Jeśli piwnica jest częścią zakładu pracy lub obiektu wymienionego w ustawie: obowiązuje zakaz ustawowy i grozi grzywna.
• Jeśli to piwnica Twojego domu jednorodzinnego: decydujesz sam, ale odpowiadasz za bezpieczeństwo pożarowe.
• Jeśli wynajmujesz mieszkanie lub dom, także krótkoterminowo: wpisz zakaz palenia w piwnicy do umowy lub regulaminu najmu, bo przepisy przeciwpożarowe obciążają zarówno właściciela, jak i użytkownika.

Pierwszy praktyczny krok w bloku to pobranie od zarządcy regulaminu porządku domowego i sprawdzenie, czy wymienia piwnice. Z takim zapisem rozmowa z sąsiadem, pismo do zarządcy i ewentualny spór sądowy mają solidną podstawę; bez niego zostają przepisy przeciwpożarowe i ochrona sąsiedzka z Kodeksu cywilnego.