Ile stopni w spiżarni? Temperatura i wilgotność zapasów
Na pytanie, ile stopni w spiżarni powinno być, poradniki odpowiadają podobnie: 10-15°C, i to możliwie stałe niezależnie od pory dnia i roku. Wilgotność względna powinna przy tym wynosić ok. 50-65%. Gdy latem bez chłodzenia nie da się zejść poniżej 16-18°C, spiżarnia z suchymi zapasami i przetworami nadal spełnia swoją funkcję, pod warunkiem że jest sucho, a temperatura nie skacze. Problemem jest dopiero przegrzanie, które trwa wiele dni.
- Ile stopni powinno być w spiżarni?
- Dlaczego w spiżarni nie powinno być za ciepło ani za zimno?
- Jaka wilgotność powinna być w spiżarni?
- Jak sprawdzić temperaturę w spiżarni?
- Jak obniżyć temperaturę w spiżarni?
- Co powinno być w spiżarni o temperaturze 10-15°C?
Ile stopni powinno być w spiżarni?
Docelowo 10-15°C. W takim zakresie mąka, kasze, makarony, konserwy i domowe przetwory wolniej tracą jakość, a pomieszczenie nie musi działać jak chłodnia. Zalecenia dotyczące mikroklimatu w spiżarni nie traktują go jednak jako jednej normy dla każdego rodzaju zapasów: przy stabilnej temperaturze i suchym powietrzu 16-18°C wciąż jest do przyjęcia.
| Temperatura w spiżarni (°C) | Ocena | Co zrobić |
|---|---|---|
| wyraźnie poniżej 10 | za zimno dla części świeżych produktów, dokładny próg nie jest określony | obserwuj warzywa i owoce: brązowienie i utrata jędrności oznaczają, że jest za chłodno |
| ok. 10 | dolna granica zakresu, dobra dla nieprzetworzonych warzyw i owoców trzymanych poza lodówką | utrzymuj, gdy przechowujesz dużo świeżych produktów |
| 10-15 | zakres zalecany dla domowej spiżarni | pilnuj stałej temperatury, mierz ją o różnych porach |
| 16-18 | dopuszczalne przy stabilnej temperaturze i suchym powietrzu | przechowuj produkty zgodnie z zaleceniami producentów, usuń źródła ciepła |
| powyżej 18 przez wiele dni | poza zakresami podawanymi w poradnikach, żywność psuje się szybciej | popraw wentylację, odetnij słońce, rozważ dodatkowe chłodzenie |
Skąd różnice: 10, 10-15 czy 15-18°C?
Wartości w poradnikach różnią się o kilka stopni, bo opisują inne sytuacje. Ok. 10°C pada przy nieprzetworzonym jedzeniu trzymanym poza lodówką, które w cieplejszym miejscu psuje się po kilku dniach. Zakres 10-15°C dotyczy typowej spiżarni z mieszanymi zapasami, a 15-18°C pojawia się w tekstach, które na pierwszym miejscu stawiają stałość temperatury przez całą dobę i cały rok.
Z tych danych wynika reguła wyboru temperatury:
- Świeże warzywa i owoce trzymane bez lodówki najlepiej znoszą ok. 10°C, czyli dolną część zakresu.
- Przy suchych produktach, konserwach i przetworach wystarczy 10-15°C, a latem 16-18°C, o ile temperatura jest stabilna i jest sucho.
- Odczyt powyżej 18°C utrzymujący się wiele dni to sygnał, że trzeba znaleźć źródło ciepła i poprawić chłodzenie pomieszczenia.
Dlaczego w spiżarni nie powinno być za ciepło ani za zimno?
Chłód spowalnia rozwój bakterii, pleśni i innych drobnoustrojów, więc jedzenie dłużej zachowuje konsystencję, kolor i smak, a warzywa i owoce wolniej kiełkują i więdną niż w kuchni. W zbyt ciepłej spiżarni pleśń pojawia się szybciej, zmienia się smak i barwa produktów, mogą też namnażać się bakterie chorobotwórcze. Za niska temperatura w spiżarni też szkodzi: owoce i warzywa brązowieją i tracą jędrność.
Równie ważna jest stałość temperatury. Krótkotrwały wzrost szkodzi mniej niż przegrzanie trwające wiele dni, a duże wahania powoduje przede wszystkim słońce wpadające przez okno.
Jaka wilgotność powinna być w spiżarni?
Przy 10-15°C wilgotność względna powinna wynosić ok. 50-60%, choć część poradników przesuwa ten zakres do 55-65%. Za wilgotne powietrze rozmiękcza papierowe opakowania, sprzyja korozji zakrętek, zapachowi stęchlizny i pleśni na ścianach oraz regałach. Gdy wilgoci jest za dużo, pomaga sprawna wentylacja i pochłaniacz wilgoci.
Piwnica zwykle ma stałą temperaturę i jest zaciemniona, dlatego często bywa najlepszym miejscem na spiżarnię. Odpada jednak, gdy jest w niej zbyt wilgotno albo przedostaje się do niej woda.
Jak sprawdzić temperaturę w spiżarni?
Temperaturę i wilgotność naraz pokazuje termohigrometr. Jeden odczyt nie wystarczy, bo nie widać w nim wahań dobowych ani sezonowych.
- Zostaw termohigrometr w spiżarni na stałe, na półce, na której stoją zapasy.
- Odczytuj wynik o różnych porach dnia, a pomiary powtórz latem i w sezonie grzewczym.
- Porównaj wyniki z tabelą: liczy się nie tylko typowy odczyt, ale też to, jak długo temperatura trzyma się powyżej 18°C.
Jak obniżyć temperaturę w spiżarni?
Najwięcej daje usunięcie źródeł ciepła, sprawna wentylacja i odcięcie słońca. Najłatwiej zaplanować to przed budową domu lub remontem, bo położenia pomieszczenia później nie da się zmienić.
- Najlepsze położenie spiżarni to północna strona domu albo piwnica.
- Zalecenia dotyczące funkcji domowej spiżarni wykluczają w niej grzejnik i rury z ciepłą wodą; w sąsiedztwie nie powinien też pracować kominek, kocioł ani przewód kominowy podłączony do kominka lub centralnego ogrzewania.
- Lodówka i oświetlenie oddające ciepło podnoszą temperaturę, dlatego lampę do spiżarni dobieraj tak, żeby się nie grzała.
- Grube ściany albo izolacja ograniczają wpływ cieplejszych pomieszczeń obok.
- Cegła, kamień, beton architektoniczny i płytki pomagają w naturalnym chłodzeniu wnętrza.
- Wentylacja musi działać stale, zwłaszcza gdy spiżarnia nie ma okna.
Latem w wielu domach nie da się osiągnąć dolnej granicy zakresu bez dodatkowego chłodzenia. Gdy temperatura przez dłuższy czas przekracza 18°C, można rozważyć klimatyzator do spiżarni.
Czy w spiżarni powinno być okno?
Najlepiej, żeby spiżarnia nie miała okna: słońce nagrzewa pomieszczenie, zwiększa wahania temperatury i skraca trwałość żywności. Bez okna wymianę powietrza musi zapewnić wentylacja, a powietrze powinno pozostać możliwie suche.
Czy w spiżarni robi się ogrzewanie podłogowe?
Skoro w spiżarni nie powinno być grzejnika ani rury z ciepłą wodą, ogrzewanie podłogowe pracujące w tym pomieszczeniu działa wbrew celowi, czyli utrzymaniu 10-15°C. Przy projektowaniu instalacji spiżarnię lepiej zostawić poza strefą grzewczą.
Co powinno być w spiżarni o temperaturze 10-15°C?
W takich warunkach dobrze przechowują się produkty suche, jak mąka, kasze, makarony i ryż, a także konserwy, przetwory, przyprawy, warzywa i owoce. Spiżarnia mieści też garnki, rzadziej używany sprzęt AGD i karmę dla zwierząt. Produkty, które producent każe trzymać w lodówce, zostają w lodówce.
Układ półek ułatwia kontrolę zapasów. Ciężkie słoje, skrzynie z owocami, zgrzewki wody i worki z ziemniakami najlepiej stawiać na najniższym poziomie, a półki na wysokości wzroku, o głębokości ok. 30 cm, przeznaczyć na żywność z krótkim terminem przydatności. Warzywa przechowuj w wysuwanych koszach, skrzyniach na kółkach lub lnianych workach; więcej rozwiązań opisuje tekst o pojemnikach na warzywa do spiżarni.
Ile powinna mieć spiżarnia?
Metraż zależy od ilości zapasów, a dla temperatury ważniejsze od wielkości jest położenie: w spiżarni w części mieszkalnej domu trudniej o niską temperaturę niż w piwnicy. Metraż i rozkład półek to temat tekstu o wymiarach spiżarni. Przy wyborze miejsca lepiej unikać niskich skosów i schodów, które utrudniają poruszanie się między regałami.
