Jak pierze pralnia chemiczna? Etapy, rozpuszczalniki, czas

Pralnia chemiczna pierze bez wody: ubrania obracają się w bębnie agregatu w rozpuszczalniku, najczęściej w czterochloroetylenie (PER), który w trakcie cyklu jest stale filtrowany, a potem odsysany, oczyszczany i używany ponownie. Sam cykl w rozpuszczalniku trwa zwykle 8-15 minut, a cały proces z suszeniem i prasowaniem według opisów pralni zajmuje do 1,5-2 godzin. Metoda jest przeznaczona dla tkanin, które źle znoszą wodę: wełny, jedwabiu, skóry, garniturów i płaszczy z symbolem P w kółku na metce.

• Jak pierze pralnia chemiczna krok po kroku?
• Co pralnia robi z ubraniem, zanim trafi do maszyny?
• Jak działa agregat do prania chemicznego?
• Jak pralnia suszy i prasuje ubrania po praniu chemicznym?
• Jakich rozpuszczalników używa pralnia chemiczna?
• Czym różni się pranie chemiczne od prania wodnego?
• Co można oddać do prania chemicznego?
• Czy pranie chemiczne jest bezpieczne dla zdrowia?
• Czy pranie chemiczne jest ekologiczne?
• Jak przygotować ubranie do pralni chemicznej?

Jak pierze pralnia chemiczna krok po kroku?

Pranie chemiczne składa się z kilku etapów: przyjęcia i oceny ubrania, odplamiania wstępnego, cyklu w rozpuszczalniku z filtracją, płukania czystym rozpuszczalnikiem, odzysku rozpuszczalnika, suszenia z chłodzeniem oraz prasowania. Ubranie przez cały czas nie ma kontaktu z wodą.

Kolejność faz w samej maszynie przedstawia opis etapów prania chemicznego w Distripark: segregacja tkanin i wybór programu, czyszczenie wstępne w rozpuszczalniku, ciągła praca filtrów wychwytujących brud, odessanie rozpuszczalnika z bębna, a na końcu suszenie i studzenie wsadu.

Co pralnia robi z ubraniem, zanim trafi do maszyny?

Przed praniem pracownik sprawdza metkę, rodzaj materiału, plamy i uszkodzenia, a potem ręcznie odplamia najbardziej zabrudzone miejsca. Od tej oceny zależy dobór programu agregatu i środków.

Jak opisuje relacja Mr. Fashion z pracy pralni chemicznej, gdy metki brakuje (została wycięta albo ubranie pochodzi z second-handu), doświadczony pracownik sam rozpoznaje materiał. Sposób czyszczenia zależy od właściwości włókna, np. wytrzymałości i zachowania w wysokiej temperaturze. Każda rzecz dostaje numer zlecenia na papierze hydrofix, który nie niszczy się ani w rozpuszczalniku, ani w wodzie.

Następnie ubranie trafia na stół detaszerski, gdzie odbywa się odplamianie wstępne. Pracownik określa rodzaj i pochodzenie plamy; najtrudniejsze, np. po kawie, smarze czy krwi, usuwa się specjalnymi odplamiaczami rozpuszczalnikowymi. Dlatego przy przyjęciu pracownik pyta, jak powstała plama i jaka substancja pobrudziła materiał: ta wiedza pozwala uniknąć prób, które mogłyby uszkodzić tkaninę.

Jak działa agregat do prania chemicznego?

Agregat chemiczny to maszyna łącząca funkcje pralki i suszarki: ubrania obracają się w perforowanym bębnie, a rozpuszczalnik krąży między bębnem a filtrem w obiegu zamkniętym. Standardowe modele mieszczą od 10 do 40 kg odzieży.

Tekst Pozamiatane.pl o działaniu pralni chemicznej opisuje, że komora prania wypełnia się rozpuszczalnikiem w około jednej trzeciej, wsad jest mieszany obrotami jak w zwykłej pralce, a temperatura nie przekracza 30°C, bo wyższa mogłaby uszkodzić delikatne tkaniny. W trakcie prania rozpuszczalnik stale trafia do komory filtracyjnej i wraca do bębna. Płukanie również odbywa się bez wody.

Agregaty różnią się programami i funkcjami, dlatego czas czyszczenia zależy od modelu i specyfiki zabrudzeń. Inne źródła piszą o pojemności rzędu kilkunastu kilogramów i ogólnie o niskiej temperaturze dobieranej do typu tkaniny. Maszyny i resztę sprzętu omawia tekst o wyposażeniu pralni chemicznej.

Ile trwa pranie chemiczne i jak rozpuszczalnik usuwa brud?

Sam cykl w rozpuszczalniku trwa zwykle 8-15 minut, zależnie od tkaniny. Według opisu czyszczenia w PER przygotowanego przez Biopralnię w pierwszych trzech minutach rozpuszczalnik rozpuszcza zabrudzenia, a po około dziesięciu minutach brud zaczyna oddzielać się od włókien i zatrzymuje się w filtrze osadowym. Po cyklu tkaniny są kilkukrotnie płukane świeżo destylowanym rozpuszczalnikiem, a maszyna w procesie oddzielania odzyskuje 99,99% rozpuszczalnika.

Skuteczność wynika z właściwości rozpuszczalnika. Czterochloroetylen ma niską lepkość i małe napięcie powierzchniowe, więc łatwo wnika we włókna i dobrze usuwa plamy, zwłaszcza pochodzenia organicznego, szybko wysycha i nie zostawia śladów; tak opisuje go poradnik Grupy PCC o praniu chemicznym. Rozpuszczalnik usuwa też wiele tłustych plam, z którymi woda sobie nie radzi.

Czasy podawane przez pralnie różnią się, bo dotyczą różnych odcinków procesu. Kilkanaście minut to sam cykl w bębnie, do 1,5 godziny to czyszczenie z odwirowaniem i prasowaniem, a około 2 godzin to cała droga od oceny ubrania do prasowania. Odzież oddana do pralni jest najczęściej gotowa do odbioru następnego dnia; średniej wielkości pralnia przyjmuje nawet kilkadziesiąt rzeczy dziennie.

Jak pralnia suszy i prasuje ubrania po praniu chemicznym?

Suszenie odbywa się w tym samym bębnie: ubrania obracają się w strumieniu ciepłego powietrza o kontrolowanej temperaturze, a opary rozpuszczalnika są skraplane w jednostce chłodzącej i wracają do obiegu. Po suszeniu i studzeniu wsadu ubrania trafiają do prasowania.

Pralnie nie używają zwykłego żelazka, tylko maszyn parowych pracujących w wysokiej temperaturze. Ubrania z gniotliwych tkanin formuje się na specjalnym manekinie, a następnie na stole parowym; pościel i obrusy się magluje. Gotowa odzież jest pakowana w pojedyncze folie i wieszana na wieszakach.

Część pralni oferuje też dodatkowe zabiegi: usuwanie nieprzyjemnych zapachów, zabezpieczenie przed ponownym zabrudzeniem i inne czynności konserwacyjne.

Jakich rozpuszczalników używa pralnia chemiczna?

Najczęściej stosowanym rozpuszczalnikiem jest czterochloroetylen, nazywany też tetrachloroetylenem, w skrócie PER lub PCE. Obok niego pralnie używają rozpuszczalników węglowodorowych i środków określanych jako ekologiczne, m.in. zawierających silikony lub krzemionkę.

Konkretne systemy alternatywne dla PER wymienia poradnik Pranie Firan EKO: SYSTEM4K, GreenEarth i System Lagoon. Jeśli zależy Ci na metodzie innej niż PER, zapytaj w pralni, jakiego rozpuszczalnika używa.

Skąd w pralniach wziął się czterochloroetylen?

Wcześniej pralnie stosowały środki na bazie pochodnych ropy naftowej, które stwarzały ryzyko pożaru, więc zastępowano je rozpuszczalnikami chlorowymi: mniej łatwopalnymi i wydajniejszymi. Tetrachloroetylen pojawił się w połowie lat 30. XX wieku i jest powszechnie stosowany do dziś.

Czym różni się pranie chemiczne od prania wodnego?

Pranie chemiczne usuwa brud rozpuszczalnikiem bez udziału wody, a pranie wodne w pralni to profesjonalna wersja prania domowego: woda, detergenty, ruch mechaniczny i temperatura. Pierwsze służy tkaninom wrażliwym na wodę, drugie rzeczom, które wodę znoszą.

Podział tkanin między obie metody opisuje porównanie prania wodnego i chemicznego Pralni Cichowscy, a czynniki decydujące o wydajności prania wodnego wymienia opis usług Pralni EBS. Wyroby puchowe i z pierzem trafiają według tego porównania do prania chemicznego, a pościel do wodnego.

Co można oddać do prania chemicznego?

Do prania chemicznego nadaje się odzież z symbolem P w kółku na metce oraz tkaniny, które w wodzie się rozciągają, zmieniają kształt, mechacą albo długo schną: jedwab, wełna, aksamit, szyfon, welwet i skóra naturalna. Typowe zlecenia to płaszcze, garnitury, marynarki, wełniane swetry, futra, kurtki skórzane, kożuchy i eleganckie suknie.

Metka jest pierwszym źródłem informacji. Litera P w kółku oznacza, że rzecz jest przeznaczona do czyszczenia chemicznego i nie powinna trafiać do domowej pralki ani do prania ręcznego. Pralnie czyszczą też np. wełniane dywany. Koszt czyszczenia okrycia wierzchniego omawia osobny tekst o cenie czyszczenia płaszcza w pralni.

Na co uważać przy guzikach, ozdobach i ubrankach dziecięcych?

Guziki i inne dekoracje bywają wykonane z materiału, który niszczy się w trakcie prania chemicznego; w takiej sytuacji pracownik może zaproponować ich zdjęcie na czas czyszczenia. Autorzy poradnika Pranie Firan EKO nie zalecają prania chemicznego ubranek dla dzieci i niemowląt ze względu na możliwe resztki rozpuszczalnika w tkaninie.

Czy pranie chemiczne jest bezpieczne dla zdrowia?

Profesjonalny sprzęt, obieg zamknięty i zasady bezpieczeństwa ograniczają ryzyko dla klienta i pracowników, ale go nie usuwają: czterochloroetylen jest toksyczny i podejrzewany o działanie rakotwórcze, a jego resztki mogą zostawać w tkaninie. Źródła różnią się w ocenie, jak duży jest ten problem.

Według Grupy PCC obsługa nie ma bezpośredniego kontaktu z rozpuszczalnikiem, bo czyszczenie odbywa się w obiegu zamkniętym, a suszenie i wietrzenie odzieży, które są częścią procesu, pozwalają pozbyć się resztek czterochloroetylenu z włókien. Biopralnia, która promuje pranie na bazie wody, twierdzi, że część rozpuszczalnika i tak zostaje w tkaninie i uwalnia się stopniowo po odbiorze, o czym świadczy ostry, słodkawy zapach ubrań.

Ten sam tekst podaje, że Niemcy i Francja wprowadziły restrykcje dla nowych zakładów czyszczenia chemicznego i ściśle kontrolują istniejące, a w Kalifornii czterochloroetylen miał zostać zakazany do 2022 roku. Udostępnione materiały nie opisują, jak wyglądają te przepisy obecnie. Skoro źródła łączą słodkawy zapach z resztkami rozpuszczalnika, a wietrzenie ma je usuwać, wyraźny zapach po odbiorze jest powodem, by zapytać pralnię o etap suszenia i wietrzenia.

Czy można prać chemicznie w domu?

Nie: pranie chemiczne powinno się wykonywać wyłącznie w pralni. Używa się w nim bardzo silnych środków, które w warunkach domowych mogą być szkodliwe, a bezpieczny przebieg zapewnia dopiero profesjonalny agregat z obiegiem zamkniętym, filtracją i odzyskiem rozpuszczalnika. Rzeczy z symbolem P w kółku nie należy też prać w pralce ani ręcznie.

Czy pranie chemiczne jest ekologiczne?

Pranie chemiczne nie zużywa wody, a rozpuszczalnik po filtracji i destylacji wraca do kolejnych cykli, dlatego część branży uważa tę metodę za oszczędną. Krytycy wskazują jednak na szkodliwość PER dla operatorów maszyn i środowiska.

Za oszczędnością przemawia też według Distripark krótszy czas czyszczenia niż przy praniu wodnym i mniejsze zapotrzebowanie na energię. Pranie Firan EKO ocenia z kolei, że przestarzałe pralnie oparte na PER negatywnie wpływają na środowisko, a Biopralnia podważa argument, że obieg zamknięty czyni tę metodę ekologiczną.

Jak przygotować ubranie do pralni chemicznej?

Przed oddaniem ubrania sprawdź metkę, przypomnij sobie pochodzenie plam i obejrzyj ozdoby; resztę pracownik powinien ocenić przy Tobie. Ta lista pomoże niczego nie pominąć:

• Sprawdź metkę: symbol P w kółku oznacza czyszczenie chemiczne. Jeśli metki nie ma, powiedz, z czego jest ubranie, o ile to wiesz.
• Powiedz, skąd pochodzi plama i czym jest (kawa, smar, krew, tłuszcz), bo od tego zależy dobór odplamiacza.
• Pokaż uszkodzenia mechaniczne i nietypowe plamy przy przyjęciu, żeby pracownik zaproponował sposób działania.
• Zapytaj o guziki i ozdoby: czy wytrzymają rozpuszczalnik, czy lepiej je zdjąć.
• Zapytaj, jakiego rozpuszczalnika używa pralnia, jeśli wolisz alternatywę dla PER.
• Ustal termin odbioru; najczęściej jest to następny dzień.
• Zdecyduj o dodatkowych zabiegach, np. usuwaniu zapachów lub zabezpieczeniu przed zabrudzeniem.